Dit is een verkorte versie van het betreffende
artikel. Een volledige versie kunt u aanvragen
bij crommelin@het-interview.nl

Interview met Laurens Jan Brinkhorst, minister van Economische Zaken
Verschenen in Kabel & Breedband nr. 5-2003
Désirée Crommelin

Een visionaire overheid
Over de rol van de Nederlandse overheid heerst grote onduidelijkheid. Zo lijkt de overheid enerzijds te roepen: "De markt, de markt, de markt" en op Europees niveau het beste jongetje van de klas te willen zijn met het verkopen van haar kroonjuwelen. Anderzijds zoals in de telecomsector, gebruikt het kabinet Balkenende II de dominante marktmacht van het ex-staatsbedrijf KPN met haar stunt van gratis internet voor scholen, om haar bezuinigingen in het onderwijs op te vangen. Tegelijkertijd roept datzelfde KPN de overheid te hulp en mee te doen om versneld een glasvezelinfrastructuur aan te leggen, terwijl het proefproject met breedband Kenniswijk niet de gehoopte uitwerking heeft op het gedrag van markt en consument. Vragen over deze dilemma’s in een visie aan de minister van Economische Zaken, eerste verantwoordelijke voor het ICT-beleid in het kabinet Balkenende II, de D’66-er Laurens Jan Brinkhorst.

Rol overheid
Draagt het afhoudende gedrag van het kabinet bij aan een economische opleving?
De overheid kan een belangrijke bijdrage leveren aan de verbetering van het economische klimaat, maar niet door zelf marktpartij te worden. Daar geloof ik niet in. Het beleid van het kabinet schept de juiste voorwaarden om weer uit het economische dal te geraken.
Is het niet juist in deze tijden, dat een daadkrachtige overheid met belastinggeld FttH aanlegt en diverse standaardiseringen bepaalt?
Glasvezel naar ieder huiskamer zal in de toekomst misschien een keer gaan gebeuren. Het lijkt mij niet goed dat de overheid dit gaat forceren. Het bedrijfsleven doet het over het algemeen prima.

Concurrentie tussen infrastructuren
Bent u een voorstander van deze concurrentie tussen infrastructuren of beschouwt u het handhaven ervan als geldverspilling? Doorkruist het Deltaplan Glas van KPN niet deze zo door uw kabinet gewenste concurrentie?
Ik ben en blijf een voorstander van concurrentie op en tussen infrastructuren, maar niet als doel op zich. Deze concurrentie werkt op dit moment goed bij de ontwikkeling van breedband op het huidige niveau van kabel en ADSL.
Steunt u het Deltaplan Glas, zodat er weer een monopolie ontstaat op infrastructuur?
Vanwege de hoge aanvangsinvesteringen en de naar verwachting lange terugverdientermijnen van investeringen in glasvezel is te verwachten, dat slechts een beperkt aantal aanbieders van (vaste) infrastructuur winstgevend naast elkaar kan opereren.

Gemeentelijke plannen FttH
Staan de plannen van lokale overheden tot het aanleggen van FttH niet dwars op uw visie: "de markt moet het doen"?
Ik ben van oordeel dat gemeenten een nuttige, stimulerende rol kunnen spelen bij de aanleg en ontwikkeling van breedband door bundeling van de vraag, ordening van initiatieven in de wijken en het realiseren van netwerkverbindingen voor publieke diensten. In geval de markt niet tot betaalbare ontsluiting kan komen, kan financiële betrokkenheid nuttig zijn, doch moet deze beperkt blijven tot een minderheidsaandeel in de noodzakelijke investeringen. Er mag in ieder geval geen inbreuk worden gemaakt op de Europese regels in zake staatssteun.
Is het wel aan een overheid om glasvezel aan te leggen? Het betekent kapitaalvernietiging en kan toch geen onderdeel zijn van uw voorwaarden scheppend beleid als kabinet?
Nee, dat is een zaak voor marktpartijen, zoals ze bijvoorbeeld ook koper en kabel hebben aangelegd.

KPN
Is het de bedoeling van uw visionaire overheidsbeleid, dat de stunt met gratis internet van KPN aan scholen de concurrentie doodslaat? Weg vrije markt!
Ik denk daar anders over: KPN had ooit een wettelijk monopolie en heeft nog steeds een sterke marktpositie. Voor wat betreft breedbandig internet is er duidelijk sprake van concurrentie. De kabelbedrijven hadden lang het grootste deel van de markt in handen. Pas recentelijk heeft KPN, en andere bedrijven, met ADSL een snelle inhaalslag gepleegd. Ik zie niet zoveel onevenwichtigheid. Het zijn bedrijven die knokken voor hun positie op de markt. Daar is niets mis mee.
Hebt u hier last van het pettenprobleem? Rust er geen smet van het aandeelhouderschap op de rol van u als voorwaarden scheppende overheid? Wanneer verkoopt de overheid al haar aandelen in KPN.
De regering heeft al eerder aangegeven haar belang in KPN te willen afstoten. Overigens niet vanwege de smet van het aandeelhouderschap op de rol van voorwaarden scheppende overheid, maar omdat het niet meer nodig is, dat de overheid in KPN een aandeel heeft. Ik ga u natuurlijk niet vertellen wanneer de overheid haar aandelen zal verkopen, daar gaat overigens de minister van Financiën over. Dat hoort u pas achteraf!

Kenniswijk
Is het Kenniswijk-project een succes, nu blijkt dat weinig partijen aankloppen voor subsidiering van hun innoverende projecten? Was het te vroeg of zijn haar zes criteria niet realistisch en gaat u ze bijstellen om meer animo uit te lokken?
Kenniswijk is een initiatief dat is opgezet samen met marktpartijen, die behoefte hebben aan een experimenteeromgeving.
Is het uitgangspunt van consument gedreven project toch niet realistisch om zoiets op gang te krijgen?
Bij de opzet van Kenniswijk is de overheidsbijdrage uitdrukkelijk prestatie afhankelijk: het doelmatig en efficiënt werken van het gekozen instrumentarium, inclusief de subsidieregelingen en de motororganisatie Kenniswijk bv.

Kabelbeleid met perspectief
Welk perspectief kunt u de kabelindustrie geven? Den Haag lijkt heimelijk mee te deinen op de onvrede bij de consument - uw kiezer - over kabelbedrijven. Zelfs uw uitspraak over: "Kassa, kassa voor de kabel, een half miljoen euro per dag zolang het kabelwetje nog bij de Eerste Kamer ligt", lijkt ervan te getuigen. Is die stemmingmakerij onderdeel van uw beleid om perspectief te bieden aan de kabelsector?
Mijn opmerking in de kamer over "Kassa", was eerder om het Parlement aan te sporen werk te maken van de behandeling van het kabelwetje. Nee, ik doe niet aan stemmingmakerij. Integendeel, de kabel is een belangrijk informatiemedium dat in vrijwel heel Nederland is uitgerold. Naast een pluriform televisieaanbod, heeft de kabel een belangrijk aandeel in de ontwikkeling van breedband. In de Kabelbrief wordt in gegaan op digitalisering van de kabel, op concurrentie tussen en concurrentie op infrastructuren en op consumentenbelangen.

Vastrecht kabeltarief
Nu u zich een voorstander hebt verklaard van herbalancering van het kabeltarief. Wanneer merkt de consument iets van deze keuze van u?
Ik heb aangegeven, dat ik introductie van een vastrechtsystematiek voor kabel(televisie) aantrekkelijk vind. Daarmee heb ik niet gezegd, dat ik zonder meer voorstander ben van herbalancering van het kabeltarief. Ik vind het jammer dat de kabelexploitanten niet mee wilden werken aan een onderzoek door OPTA en NMa naar de consequenties voor de consument van herbalancering van het kabeltarief. Introductie van een vastrechtsystematiek is transparant voor de consument: hij betaalt afzonderlijk voor de kabelaansluiting en voor de daarover geleverde diensten.

Digitale televisie
Neemt u een voorbeeld aan de voortvarendheid van uw Vlaamse collega, Dirk van Mechelen die het Platform Digitale Televisie in het leven heeft geroepen?
Economische Zaken is voorstander van het gebruik van open standaarden, ook voor interactieve digitale televisie. Het initiatief hiervoor ligt echter bij de sector zelf. Vanuit het perspectief van de consument is één standaard vanzelfsprekend te verkiezen. Als de kabelaars daarbij misbruik maken van hun machtspositie, zal ik de NMa vanzelfsprekend vragen in te grijpen. Afdwingen van het gebruik van MHP is zowel internationaal als nationaal nu niet goed mogelijk. Standaardisering is belangrijk, maar het opleggen van bepaalde standaarden is geen zaak voor nationale overheden. Dat moet Europees of nog liever mondiaal gebeuren.
Haalt Nederland 2010?
Ik ben er overigens niet van overtuigd, dat de EU er naar streeft dat ‘alles’ per 2010 digitaal moet zijn.