"Appingedam staat sterk in Brussel! Als de markt faalt, moet je die helpen. Met onze plannen voor Damsternet hebben we alle gevestigde partijen benaderd, maar geen van hen wilde in dit open netwerk investeren." Aan het woord is Gerard Snakenborg, wethouder voor de VVD van sociale zaken, werkgelegenheid en aanleg en beheer Infrastructuur van de gemeente Appingedam. Hij betreurt de vertraging in de aanleg van Damsternet door het kortgeding van Essent Kabelcom. "Wij zijn het voorbeeld voor zo‘n 50 middelgrote en kleine gemeenten."

Interview met Gerard Snakenburg, (oud)wethouder EZ van Appingedam
Verschenen in Kabel & Breedband nr. 1-2005
Désirée Crommelin

Gemeentelijke garantie
Verschillende gemeenten houden de plannen van Appingedam scherp in de gaten. Ze staan klaar om het model te kopiëren. Sinds kort voelt het monumentale stadje in het Noorden zich gesteund door Randstad in haar rol als regisseur bij de aanleg van een gemeentelijk open netwerk. "Wim Deetman, burgemeester van Den Haag heeft als voorzitter van de Impulscommissie Breedband politiek Den Haag te verstaan gegeven, dat lokale overheden niet zitten wachten op één beleid voor het hele land. Zij willen een eigen beleid - wellicht per regio - voeren. Al de beschuldigingen als zou dit staatssteun zijn of een lokaal ‘Betuwelijn’-debacle worden, werpt de Appingedamse wethouder verre van zich.

Markt faalt
Door gebrek aan animo bij banken, investeringenpartijen en gevestigde telecompartijen, faalt de markt. Er was geen keuze en dus lag onderhandse aanbesteding voor de hand. Damsternet is overigens te klein voor een openbare aanbesteding! Volgens de lokale bestuurder ontstijgt Damsternet het ‘Essentje pesten’. "Als KPN niet meer dan ADSL kan leveren en Essent Kabelcom niet eerder dan 2010 - op zo’n vroegst 2008 - iets in onze richting wil doen, dan moet je voor deze sociaal zwakke en vergrijsde gemeente/regio iets verzinnen." Snakenborg schudt de cijfers uit zijn mouw: "Appingedam telt 12.500 inwoners, 6000 woningen, 400 uitkeringsgerechtigden. 40% van haar bevolking leeft onder of van het minimum: AOW-ers, laaggeschoolden, werklozen of werkzoekenden. Met Damsternet kunnen deze huishoudens 30 tot 50 euro per maand besparen op bestedingen op RTV, Internet en telecommunicatie."

Werkgelegenheid
Na Rotterdam heeft Appingedam het hoogste percentage werkloosheid in Nederland. De telecommunicatieverbindingen in deze regio zijn uiterst mager en dat animeert nieuwe bedrijven niet zich hier te vestigen. Zo is voor de Eemshaven waar nu langzamerhand de zaken op gang komen, een ISDN-bundel het hoogst mogelijke, ondanks het feit dat een grote intercontinentale zeekabel daar aanlandt en grote partijen zich er willen vestigen. Appingedam heeft al direct als reactie op haar plannen voor Damsternet, diverse toezeggingen tot vestiging binnen haar grenzen gekregen. Zo hebben een call centre uit Naarden en Internet provider Daxis Web uit Deventer zich gemeld.

EZ-subsidie
Na onderzoek binnen de gemeente naar de behoefte aan breedbandige verbindingen kreeg Appingedam zeven ton uit de EZ-pot subsidieregeling Breedbandproeven. "We stonden daar aan top. Met dat geld hebben we toen niet KPMG, maar de markt gevraagd te laten zien hoe een netwerk om onze plannen te verwezenlijken, er technisch uit moest zien. Met deze ontwerpen hebben we een business case geschreven en zijn daarmee naar bestaande marktpartijen gegaan met het verzoek ons een offerte te doen. Niemand had enige animo om op onze voorwaarden een open netwerk te ontwikkelen."

Appingedam wil meer
Tot grote verbazing van Appingedam kwam het voorstel van Essent Kabelcom niet verder dan een eis tot exclusief gebruiksrecht op het netwerk voor de komende vijf jaar en een aanbod van een pakket dat niet veel meer was dan wat Appingedam al had. Dit alles op voorwaarde dat de gemeente Appingedam een miljoen euro in Essent’s netwerk zou stoppen. "Die eisen zetten haar beschuldigingen aan ons adres staatssteun te verlenen in een ongeloofwaardig daglicht! Voor ons betekent nog steeds, dat de aanbieder prijs en kwaliteit bepaalt. De enige zichtbare concessie van Essent Kabelcom was dat het @home-pakket voor de gelegenheid omgedoopt was tot @appingedam!"

Onroerend goed
Toen de Hoge Raad ook nog kwam met haar uitspraak dat voortaan ondergrondse infrastructuur onroerend goed was, besloot de gemeenteraad van Appingedam haar eigen plan te trekken. In dit plan bouwen drie partijen het netwerk. Nacap is de aannemer die het in de grond legt, Ericcson bouwt het actieve netwerk en Draka Comteq is leverancier van de glasvezel. Totale kosten bedragen, inclusief het opzetten van een lokale operator, vier miljoen euro. De drie partijen hebben hun winstmarge van ruim 30% ter beschikking gesteld voor het opzetten van lokale operator. Appingedam zorgt voor de gemeentelijke garantie op de leningen, die tegen een lager percentage dan op de markt - bij de Bank van Nederlandse Gemeenten - afgesloten zijn. Na aflossing in 20 jaar is het netwerk eigendom van de bewoners van Appingedam!

Toekomstvast
"Damsternet is toekomstvast en biedt de consument voor 29,85 euro per maand 2Mb/s en op korte termijn tot 100Mb/s. Wij zijn de regisseur, zoals EZ het zo beeldend omschrijft. Uitspraken van ditzelfde ministerie als zou het staatssteun zijn, is onzin. Hoe kun je plannen voor Damsternet met subsidie honoreren om vervolgens bij de uitvoering roepen, dat ze niet deugen!"
Met de gang naar Brussel lopen de plannen vertraging op. Meer niet, want een project in Schotland, dat de plannen voor Damsternet heeft gekopieerd, heeft het groene licht al gekregen. Het had zich wel aangemeld. Ook vergelijkbare breedbandprojecten in de Pyreneeën (Fr) en de East Midlands (GB) zijn goedgekeurd door de Europese Commissie.

Verraad Essent Kabelcom
Essent Kabelcom is van de weeromstuit ook glas aan het leggen. "Twee dagen nadat ik de laatste graafvergunning hiervoor had vertekend, lag het kortgeding bij ons op de deurmat!" In hoeverre is het nu geldverspilling van het kabelbedrijf? Met enig leedvermaak schildert wethouder Snakenborg de benarde financiële situatie, waarin Essent Kabelcom zich bevindt. "Essent heeft in de tijd dat het slecht ging, haar reeds afgeschreven netwerk veel te hoog opgewaardeerd. Deze boekhoudkundige truc levert Appingedam overigens sinds de verkoop van haar CAI-netwerk aan het kabelbedrijf, jaarlijks nog twee ton euro aan dividend op! Zodra andere gemeenten Appingedam volgen, gaan ze het merken en volgen de rode cijfers", voorspelt Snakenborg.

Voorbeeld van open netwerk
In de regio werkt Damsternet al als een ‘zwaan kleef aan’. Naast de eerste 1500 burgers willen steeds meer bedrijven, woningcorporaties, een woonwijk in de gemeente Veendam en de Eemshaven meedoen. Vanuit de markt heeft er zich ook al een tweede Internet provider, BBned, gemeld. "Wij gaan afkoppelen op GN-XT (Groningen Internet Exchange), die ons een gratis verbinding heeft gegarandeerd met de AMS-IX in Amsterdam. Dat biedt andere Internet providers gelegenheid mee te doen. "Ze zijn welkom. Damsternet is een open netwerk."

Dit is een verkorte versie van het betreffende artikel. Een volledige versie kunt u aanvragen bij crommelin@het-interview.nl