Dit is een verkorte versie van het betreffende artikel. Een volledige versie kunt u aanvragen bij crommelin@het-interview.nl

Interview met Linda Brouwers, juridisch adviseur ARTE in Nederland
Verschenen in Kabel & Breedband nr. 2-2004
Désirée Crommelin

Doorgifte ARTE afhankelijk van derden
ARTE, de Europese cultuurzender, heeft voor het moment wat betreft haar eigen rechten, toestemming gegeven voor doorgifte op de Nederlandse kabel. Doorgifte is mogelijk nu VECAI onlangs met de auteursrechtorganisaties een Kaderovereenkomst ondertekende, die de toestemming voor doorgifte op de Nederlandse kabel van verschillende buitenlandse zenders regelt. Kabelexploitanten kunnen desgewenst ARTE doorgeven. Voor alle duidelijkheid: ARTE is zelf geen partij bij de onderhandelingen voor de Kaderovereenkomst.

Europese identiteit
Terwijl de Nederlandse regering investeert in een logo met nationale kleuren en symboliek om haar voorzitterschap van de Europese Unie voor een half jaar te vieren, ontberen veel van haar burgers de Europese cultuurzender ARTE. Dit tekent de kleinschaligheid van denken en het hinken op twee benen binnen de Nederlandse politieke cultuur, wanneer het over Europa gaat.

Kohl en Mitterand
ARTE is het geesteskindje van de liaison tussen de Franse president François Mitterand en de Duitse bondskanselier Helmut Kohl, dat in 1991 het licht zag en een jaar later met haar uitzendingen begon. Achteraf was het meer dan een politieke stunt. De opdracht van deze visionaire staatslieden van vòòr de val van de Berlijnse muur was zeer verheven en ambitieus. Hun missie aan een Europese cultuurzender was: "In het historische proces van de Europese eenwording moet ARTE met een vernieuwende televisiecultuur meebouwen aan een gemeenschappelijke Europese identiteit". In de loop van haar bestaan veroorzaakt ARTE nationale en grensoverschrijdende economische gevolgen voor de audiovisuele industrie, inclusief de overgang van analoge naar digitale, maar ook voor de infrastructurele sectoren als ether, kabel, satelliet en DVB-T.

Aandeelhouders
ARTE (Association Relative à la Télévision Européenne) wordt voor 50% door de Duitse en voor 50% door de Franse overheid gefinancierd en is reclamevrij. ARTE France bestaat uit France Télévision (45%), de Franse staat (25%), Radio France (15%) en INA (15%). ARTE Deutschland TV GmbH bestaat uit ARD (50%) en ZDF (50%). Het hoofdkantoor staat heel symbolisch naast het Europese Parlement in Staatsburg, een stad die veelvuldig een dramatische rol speelde in de geschiedenis van beide staten. Door de brede spreiding over publieke omroep en audiovisuele industrie in beide landen draagt ARTE ruimschoots bij aan de ontwikkeling van de audiovisuele sector al daar. Ook jongere programmamakers krijgen hun kans bij het Europese cultuurkanaal.

Innoverende programmering
Van de programmering is 40% afkomstig uit Duitsland of Frankrijk, daarnaast wordt met veel publieke omroepen elders in Europa samengewerkt of gecoproduceerd. In de 13 jaar dat ARTE bestaat, heeft zij een uitgesproken reputatie verworven met veel innoverende programma’s, waarmee zij vaak in de prijzen valt op internationale festivals. Haar eigenzinnige aanpak van culturele onderwerpen in de breedste zin des woords, waarmee het een zeer breed publiek over het gehele continent bereikt, wordt geroemd en graag geïmiteerd. Pas in 1999 verscheen ARTE officieel in sommige Nederlandse huiskamers, na aanhoudende verzoeken door Nederlandse consumenten aan het hoofdkantoor van ARTE in Straatsburg. Uit deze reacties blijkt dat Nederlandse kijkers een grote waardering voor aanpak en toegankelijkheid hebben. Zij zetten ARTE en Discovery Channel op één lijn. Ook is er sprake van een grote verscheidenheid in mensen, die naar ARTE kijken: jong, oud, man, vrouw, geleerd of niet. "Voor ARTE een bemoedigende bevestiging van haar brede en vernieuwende aanpak."

Buma
De onwil van kabelexploitanten, verenigd in de VECAI resulteerde in een tijdelijke oplossing voor het regelen van de rechten voor een beperkt aantal huishoudens gedurende een beperkte tijd. Tijdens deze testfase voor 500.000 tot 750.000 huishoudens in Nederland werden pro forma afspraken gemaakt met ARTE, en andere rechthebbenden, verenigd in BUMA, SENA en AGICOA over symbolische bedragen. Linda Brouwers, juridisch adviseur voor ARTE in Nederland, kan niet genoeg de nadruk leggen op de rol van ARTE. "ARTE heeft desgevraagd en voor het moment toestemming gegeven wat betreft haar rechten op eigen producties. De cultuurzender zelf is geen partij in de onderhandelingen voor een nieuwe Kaderovereenkomst. Dit is moeilijk aan de ARTE-kijkers uit te leggen, die zich in Staatsburg komen beklagen."

Must carry
Er zijn zelfs kijkers en politici, die vinden dat een zender met publieke middelen gefinancierd en een dusdanig maatschappelijk ideaal uitdraagt, moet worden doorgegeven. De drager van de Europese identiteit, waar de politici zo de mond van vol hebben, een must carry-status verlenen? De pavlov-reactie als zou cultuur - en zeker Europese - met hoofdletters geschreven moeten worden, blijkt een misvatting te zijn. Uit de aanvragen aan Straatburg van banden van vertoonde programma’s, het programmablad of verzoeken tot coproductie, maar ook uit de reacties op het verdwijnen van ARTE van de kabel in Nederland, blijkt dat er sprake is van een brede maatschappelijke groep kijkers.